علل هیدروسل
هیدروسل
هیدروسل مایعی است كه اطراف بیضه را احاطه میكند و موجب تورم كیسه بیضه میشود.تقریباً از هر 10 نوزاد پسر یک نوزاد به طور مادرزادی در بدو تولد دجار هیدروسل میباشد،اما اغلب آنها در طی یك ماه اول،بدون درمان بهبودی مییابند.علاوه بر آن،مردان نیز (اغلب بالای 40 سال) به علت التهاب یا صدمه به كیسه بیضه،ممكن است به هیدروسل مبتلا شوند.التهاب ممكن است ناشی از عفونت اپیدیدیم(اپیدیدمیت) یا عفونت بافت بیضه (اركیت) باشد.(اپیدیدیم لولههای ظریف و پرپیچ و خمی است که پشت هر بیضه قرار دارند).
هیدروسل معمولاً دردناك نبوده ولی چنانچه فرد دچار تورم كیسه بیضه شود باید به پزشك مراجعه نماید تا علل دیگر همچون سرطان بیضه و حالات دیگر را بررسی نماید.بنابراین تمام مردان مبتلا به هیدروسل باید تحت سونوگرافی بیضه قرار بگیرند.در بسیاری از موارد،هیدروسل با فتق كشاله ران همراه است.در این موارد به علت ضعف دیواره شكمی،قسمتی از روده به داخل كیسه میرود كه نیاز به درمان دارد.از آنجاییكه مایع هیدروسل معمولاً شفاف است،پزشك برای تشخیص هیدروسل از آزمایش عبور نور از میان كیسه بیضه استفاده میكند.گذر نور نشان دهنده وجود مایع شفاف است،ولی تشخیص قطعی نیست،چون ممكن است حالات دیگر همچون فتق نیز وجود داشته باشد.
علل هیدروسل
• اکثر موارد علت خاصی نمی توان یافت.
• در 10 درصد موارد علت، عفونت بیضه، سرطان، ضربه به بیضه
و یا سایر موارد است.
موضوع مهم افتراق ادم یا تجمع مایع در جدار کیسه بیضه
با هیدروسل است. در بعضی بیماری ها مثل نارسایی قلب، نارسایی کلیه و
نارسایی کبد؛ همچنان که مایع در سایر نقاط بدن مثل شکم جمع می شود، جدار کیسه بیضه
نیز متورم شده و پر از مایع می گردد. در این بیماران علی رغم حجم بسیار بزرگ کیسه بیضه
ها، نمی توان آن ها را عمل جراحی کرد؛ چون مایع در داخل پوست جمع شده است و جراحی
بدون اثر است. درمان این بیماران همان درمان بیماری اصلی، مثلا نارسایی قلب می
باشد.
تشخیص هیدروسل
در بسیاری
از موارد می توان با معاینه بالینی بیماری را تشخیص داد ولی گاهی جهت تائید تشخیص
و موارد مشکوک باید از پاراکلینیک استفاده کرد. بهترین اقدام پاراکلینیک، انجام
سونوگرافی است. سونوگرافی از کیسه های بیضه نه تنها هیدروسل بلکه
سایر موارد مثل فتق و سرطان بیضه را به راحتی می تواند تشخیص دهد. در مردی
که با تورم کیسه بیضه مراجعه کرده است باید تشخیص های افتراقی زیر مطرح
شوند:
• عفونت بیضه
• سرطان بیضه
• فتق
• تورم جدار کیسه بیضه
درمان هیدروسل
تنها راه درمانی جراحی است. کشیدن آب دور بیضه توسط سرنگ نه تنها بی فایده است (چون بعد از چند روز مجددا مایع جمع می شود) بلکه خطر ایجاد عفونت و بهم زدن راه های لنفاوی بیضه را نیز به همراه دارد. دست نخورده ماندن راه های لنفاوی بیضه در درمان سرطان بیضه اهمیت خیلی زیادی دارد. هیدروسلی که جا افتاده است باید به موقع عمل جراحی شود، به تاخیر انداختن عمل جراحی سبب بزرگ تر شدن کیسه بیضه و ظاهر نامناسب پس از عمل جراحی می شود.
در عمل جراحی هیدروسل، فقط پوششی که سبب ترشح مایع می گردد، برداشته می شود و خود کیسه بیضه دست نخورده باقی می ماند و اگر کیسه بیضه خیلی بزرگ شده باشد، پس از عمل جراحی خود را نمی تواند جمع کند و همیشه بزرگ تر از طرف مقابل باقی می ماند.
منبع : متخصص ارولوژی تهران
دكتر محسن ورياني، متخصص ارولوژی