بیاختیاری ادرار یا شب ادراری
شب ادراری
عدم
كنتـــرل ادرار یا شب ادراری یك علامت روانتنی شایع است كه هم به تنهایی و هم
همراه با سایر اختلالات كودكان و نوجوانان تظاهر مییابد و زمانی این اختلال مطرح میباشد
كه كودكی كه حداقل سن او 5 سال میباشد، هنوز كنترل ادرار خود را بطور كامل بدست
نیاورده است و در رختخواب یا لباس خودش ادرار میكند كه این عدم كنترل ممكن است
فقط در شب ( نوع شبـــانه )، فـقط در روز ( نوع روزانه ) یا در هر دو زمان ( نوع
مختلط ) باشد، ممكن است این رفتار كودك عمدی یا غیر عمد باشد. از بین این كودكان
كسانی هستند كه در مرحلهای از سن خود حداقل به مدت 6ماه تا یكسال كنترل ادرار خود
را بدست آوردهاند و پس از آن مجدد دچار مشكل شدهانـــد ( نوع ثانویه ) ولی
كودكانی نیز هستند كه هیچگاه كنترل ادرار خود را بدست نیاوردهاند كه این نوع را
شب ادراری اولیه مینامیم و شایعتـــر از نـــوع ثـــانـویـه میباشد.
شیوع این بیماری در پسران 15- 6 در صد و در دختران 12- 3 در
صد میباشد. با افزایش سن شیوع آن كاهش مییابد و در سن 14 سالگی شیوع آن بین
5/. تا 5/1 در صد میباشد. شب ادراری در پسران شیوع بیشتری نسبت به
دختران دارد. در بزرگسالان شیوع شب ادراری به یك درصد (1%) میرسد. در صد
بالایی از كودكانی كه مبتلاء به شب ادراری هستند در بستگان درجه یك خود افرادی را
دارند كه مبتلاء به شب ادراری بودهاند و همچنین چنانچه یكی از والدین تاریخچه
مثبت شب ادراری داشته باشند، احتمال ابتلاء فرزند آنها بیشتر از جمعیت عادی است و
چنانچه هر دو والد سابقه مثبت داشته باشند احتمال ابتلاء كودك واضحاً افزایش مییابد
و این مسئله ژنتیك را در این بیماری پر رنگتـر میكند.
علت شب ادراری
حقیقتاً میتوان
علت واحدی را برای این اختلال مطرح كرد. در نوع اولیه ممكن است تأخیر تكاملی و
رشدی مطرح باشد و بعد ژنتیك نیز بعنوان عامل قوی دیگر در نظر گرفته شود. نوع
ثانویه كه معمولاً در سن 7 - 5 سالگی شروع میشود میتواند تظاهری از وجود استرس
در كودك باشد مانند : تولد نوزاد جدید، مهاجرت و نقل مكان، دعواهای خانوادگی،
اختلاف، جدایی و طلاق والدین، تعویض مدرسه و ورود به مدرسه جدید ………
مـواردی از همراهی شب ادراری با سایر اختلالات روانپزشكی
مانند : تأخیر تكاملی، اختلال بیشفعالی، كم توجهی و اختلالات رفتاری دیده میشود.
در مورد بیماریهای جسمی مانند دیابت، كم كاری تیروئید و علل ساختمانی و
نقایص آناتومیك دستگاه ادراری به نظر میرسد در صد بسیار اندكی از كودكان مبتلاء
این مشكلات را داشتهباشند در نتیجه بررسی آنها بطور معمول پیشنهاد میشود و
بررسیهای پر هزینه و دردناك بستگی به نتیجه معاینه فیزیكی، شــرح حال اخذ شده از
بیمار و یافتههای بالینی دارد ولی بهتر است عفونت ادراری بخصوص در دختران مبتلاء
مورد بررسی قرار گیرد. بررسی نوار مغزی علیرغم انجام زیاد آن در كودكان مبتلاء
به شب ادراری فقط در صورتی تـوصیه میشود كه در شرح حال و معاینه و تاریخچه
كودك یافتهای به نفع صرع پیدا شود. گاه دیده میشود كه شـب ادراری متعاقب مصرف
برخی از داروهای روانپزشكی رخ میدهد در نتیجه بهتر است در این مورد نیز دقت
نمائیم. كودكانی نیزهستید كه بنا به بعضی دلایل روانشناختی، آب و مایعات زیادی
مصرف میكنند كه متعاقب آن دچار شب ادراری میشوند.
شب ادراری بطوركلی یك بیماری خوشخیم و خود بخود محدود شونده است. بهبودی بخصوص در سن 7 – 5 سالگی و پس از 12 سالگی رخ میدهد. در صــورتی كه درمانی انجام نشود میزان بهبودی 20 – 10 درصد در سال میباشد.
منبع : راسخون
دكتر محسن ورياني، متخصص ارولوژی